Hệ thống quy định chung của Việt Nam về môi trường liên quan đến doanh nghiệp

Doanh nghiệp là một trong những tác nhân quan trọng nhất gây ra ô nhiễm môi trường và cũng là người góp phần quan trọng trong việc giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Chính vì vậy các quy định nước ta, một mặt ngăn ngừa các doanh nghiệp trong hoạt động kinh doanh gây ô nhiễm, buộc họ phải tuân thủ các quy định và tiêu chuẩn môi trường, mặt khác, khuyến khích họ áp dụng các phương thức sản xuất để cải thiện môi trường, hỗ trợ họ đáp ứng các yêu cầu bảo vệ môi trường nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh, sử dụng hiệu quả và tiết kiệm nguồn tài nguyên thiên nhiên, bảo vệ sức khỏe con người, động vật trong quá trình sản xuất kinh doanh. Các quy định này được thực hiện thông qua các hình thức:

• Cấm hoặc hạn chế kinh doanh như cấm xuất nhập khẩu động thực vật quý hiếm, kinh doanh chất nổ, chất phóng xạ, sản xuất pháo, nhập khẩu chất độc hại, hàng hóa đã qua sử dụng, buôn bán gỗ rừng nguyên sinh....
• Kinh doanh có điều kiện như kinh doanh hóa chất, xăng dầu, kinh doanh giết mổ, kinh doanh thực phẩm tươi sống và chế biến, kinh doanh bao bì...
• Khuyến kích các hoạt động kinh doanh như sử dụng nguyên liệu nhân tạo, thay thế nguyên liệu có nguồn gốc thiên nhiên; áp dụng các phương pháp sản xuất tiên tiến thân thiện với môi trường; áp dụng công nghệ mới tiết kiệm năng lượng, nguyên vật liệu, hạn chế phát thải; áp dụng các hệ thống quản lý môi trường; đầu tư xử lý chất thải, sản xuất tái chế...
• Bên cạnh đó, các doanh nghiệp cũng phải tuân thủ các quy định kinh doanh như thực hiện đánh giá tác động môi trường hoạt động sản xuất kinh doanh, xử lý chất  thải, bảo vệ cảnh quan nơi tiến hành sản xuất, nộp phí thuế về bảo vệ môi trường, bao cáo công tác bảo vệ môi trường hàng năm cho các cơ quan quản lý, tuân thủ các tiêu chuẩn môi trường của quá trình sản xuất, chế biến vận chuyển....

Các yêu cầu về bảo vệ môi trường đối với doanh nghiệp được quy định trong các văn bản phát luật nhà nước như:

Luật bảo vệ môi trường số 52/2005/QH11 ngày 29 tháng 11 năm 2005

Ngày 29 tháng 11 năm 2005, quốc hội khoa XI, kỳ họp thứ 8 đã thông qua luật bảo vệ môi trường, có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 7 năm 2006. Đây là sự kiện có tính bước ngoặt trong sự nghiệp bảp vệ môi trường ở nước ta. Luật bảo vệ môi trường (sửa đổi) bao gồm 15 chương và 136 điều có phạm vi điều chỉnh rộng, bao quát hầu hết nội dung về bảo vệ môi trường và được áp dụng đối với mọi tổ chức, hộ gia đình, cá nhân.

Nội dung cơ bản của luật Bảo vệ môi trường (sửa đổi) tập trung vào một số vấn đề cơ bản  sau:

• Điều chỉnh chi tiết đối với từng nghành, lĩnh vực cũng như đối với từng địa bàn cụ thể.
• Quy định nội dung về bảo vệ môi trường đối với toàn bộ quá trình phát triển. Sử dụng nhiều công cụ, biện pháp bảo vệ môi trường.
• Xã hội hóa mạnh mẽ và đề cao vai trò của người dân trong vai trò bảo vệ môi trường.
• Phân công phân cấp bảo vệ môi trường.

Từ khi Luật bảo vệ môi trường ra đời đến nay, hệ thống pháp luật về bảo vệ môi trường nhanh chóng hình thành. Mặc dù chưa phải là đầy đủ, nhưng nhiều lĩnh vực quan hệ xã hội chủ yếu về bảo vệ môi trường đã có những quy định pháp luật điều chỉnh tạo điều kiện dễ dàng cho việc thực hiện Luật bảo vệ môi trường.

Sau khi Luật bảo vệ môi trường được ban hành, công tác lập và thẩm định Báo cáo đánh giá tác động môi trường, xây dựng các hệ thống xử lý chất thải, nươc thải... đã được nhiều cơ quan thực hiện.